Staat er black tie dresscode op de uitnodiging, dan is de boodschap simpel: je komt in smoking. Geen zwart pak met een zwarte das, geen kostuum met een vlinderstrik, maar een avondkostuum met een paar vaste onderdelen.
Dat klinkt streng, maar het maakt het juist makkelijk. Black tie is een van de duidelijkste dresscodes die er zijn. Als je weet welke onderdelen erbij horen, zit je altijd goed, of het nu om een gala, een jubileum of een black tie bruiloft gaat.
In het kort
- Black tie betekent smoking: zwart of nachtblauw jasje met zijden revers, bijpassende broek en vlinderstrik.
- Een gewoon zwart pak is geen smoking; het verschil zit in revers, broek en details.
- Draag bretels in plaats van een riem, en een gilet of buikband, nooit allebei.
- Zwarte lakschoenen of hoogglans gepoetste gladde schoenen maken het af.
- Black tie optional betekent: smoking mag, een donker pak met das is ook goed.
Wat is black tie precies?
Black tie is een avonddresscode voor formele gelegenheden die na zes uur ’s avonds beginnen. De naam verwijst naar de zwarte vlinderstrik. In Nederland en de rest van Europa heet het kostuum een smoking, naar de smoking jacket waar het van afstamt. In Amerika zeggen ze tuxedo.
De oorsprong ligt in 1865, toen de Britse kroonprins (later koning Edward VII) bij kleermaker Henry Poole een kort, nachtblauw avondjasje liet maken als informeel alternatief voor de rokjas. In oktober 1886 dook het jasje op bij een bal in de Amerikaanse plaats Tuxedo Park, waarna de Amerikaanse naam bleef hangen.
Black tie zit tussen twee andere dresscodes in. Zo verhouden ze zich:
| Dresscode | Wat je draagt | Wanneer |
|---|---|---|
| White tie (rokkostuum) | Rokjas, wit gilet, witte strik | Staatsbanket, zeer formeel bal |
| Black tie (smoking) | Smoking, zwarte strik | Gala, avondfeest, formele bruiloft |
| Tenue de ville / business | Donker pak met das | Receptie, zakelijk diner, de meeste bruiloften |
Het smoking jasje: revers, kleur en knopen
Het jasje is het hart van de smoking. Wat het onderscheidt van een gewoon colbert zijn de revers: die zijn bekleed met zijde, satijn of grosgrain (geribde zijde).
- Revers: een sjaalkraag (afgerond) of puntrevers is klassiek. Een gewone inkeping, zoals op een kantoorpak, kom je ook tegen, maar geldt als minder correct.
- Kleur: zwart of nachtblauw. Nachtblauw oogt bij kunstlicht soms zelfs dieper dan zwart.
- Sluiting: meestal één knoop. Een double-breasted smoking mag ook, maar die houd je dicht.
- Geen klepjes: zakken zijn bij voorkeur paspelzakken, zonder klep. Een achterkant zonder split is het meest klassiek.
Een wit of ivoorkleurig smokingjasje bestaat ook. Dat is bedoeld voor warme landen en zomeravonden, en draag je met een zwarte smokingbroek.
Broek, bretels en buikband
De smokingbroek is van dezelfde stof als het jasje en heeft aan de buitenkant van elke pijp een zijden bies, de galon. Er zitten geen riemlussen aan en geen omslag onderaan.
Omdat er geen riem in hoort, draag je bretels. Die knoop je aan knopen aan de binnenkant van de tailleband. Ze zijn onzichtbaar onder het jasje, en de broek valt er rechter door.
De taille bedek je met een laag uitgesneden gilet of een buikband (cummerbund) met de plooien naar boven. Kies één van de twee, nooit allebei. Laat je jasje open, dan zie je dankzij gilet of buikband geen strook overhemd tussen broek en jasje.
Overhemd, strik en manchetknopen
Onder een smoking draag je een wit overhemd met dubbele manchetten, die je sluit met manchetknopen. Vaak heeft het een geplooide of piqué voorkant en soms knoopjes (studs) in plaats van gewone knopen.
- Kraag: een gewone omgeslagen kraag is het meest klassiek voor black tie. Een vleugelkraag mag, maar hoort eigenlijk meer bij white tie.
- Strik: zwart, in dezelfde stof als de revers. Een strik die je zelf strikt oogt natuurlijker dan een voorgeknoopte, die altijd net te symmetrisch is.
- Pochet: een witte linnen of zijden pochet, simpel gevouwen. Geen bijpassende set met de strik.
- Horloge: plat en eenvoudig, aan een leren band. Een groot sporthorloge vloekt met de rest.
Tip: Oefen je strik thuis
Een strik zelf strikken lukt bijna niemand in één keer. Oefen het een paar avonden voor het feest voor de spiegel, dan sta je op de avond zelf niet met een scheve knoop.
Smoking schoenen: lak of hoogglans
De schoenen maken of breken het geheel. Het meest formeel zijn zwarte lakschoenen: een gladde oxford (veterschoen met gesloten rijgsysteem) of een opera pump, een instapper met een zijden strikje.
Heb je geen lakschoenen, dan kun je zwarte, gladde oxfords zonder gaatjes of stiksels dragen, mits hoogglans gepoetst. Brogues, loafers met kwastjes, bruine schoenen en sneakers passen niet bij een black tie dresscode.
Vergeet de sokken niet: zwart, dun en lang genoeg zodat je geen scheen ziet als je zit.
Black tie op een bruiloft of gala
Een gala met black tie dresscode is de meest voorkomende situatie. Een black tie bruiloft komt in Nederland minder vaak voor, maar wordt populairder bij avondfeesten. Bij een bruiloft let je op één ding extra: draag niets wat lijkt op wat de bruidegom aanheeft, zoals een opvallende kleur strik of een witte smoking als hij die ook draagt.
Lees de uitnodiging goed, want er bestaan varianten:
- Black tie optional: een smoking is welkom, een donker pak met een effen das is ook goed.
- Creative black tie of black tie thema: de basis blijft een smoking, maar een fluwelen jasje, gekleurde strik of afwijkende stof is toegestaan.
- Black tie (zonder toevoeging): smoking verplicht. Een zwart pak met een zwarte das voldoet niet.
Een gala pak voor jongens volgt dezelfde regels; voor kinderen is een donker pak met strik meestal ook prima.
Huren, kopen of laten maken, en de verzorging
Draag je maar één keer in de paar jaar een smoking, dan is huren de logische keuze. Ga minstens twee weken van tevoren passen, zodat er tijd is om broek en mouwen aan te passen. Let bij huur vooral op de lengte van de broek en de schouders van het jasje.
Ga je vaker naar gala’s of zakelijke diners, dan is kopen op termijn goedkoper. Kies dan een zwart of nachtblauw model met sjaalkraag of puntrevers in wol; dat blijft jarenlang in de mode.
Het laatste stuk zit niet in de kleding maar in de verzorging. Laat je haar een week voor het feest knippen, zodat het niet vers geknipt oogt, en trim je baard of scheer je glad. Zoek je nog een strakke coupe, bekijk dan deze korte kapsels voor mannen die goed passen bij een formele avond.
Veelgestelde vragen over black tie dresscode
Black tie is een formele avonddresscode waarbij mannen een smoking dragen: een zwart of nachtblauw jasje met zijden revers, een broek met zijden bies, een wit overhemd met dubbele manchetten, een zwarte vlinderstrik en zwarte lak- of hoogglansschoenen. Je ziet de dresscode vooral bij gala’s, avondfeesten en formele bruiloften.
Strikt genomen niet. Een smoking verschilt van een zwart pak door de zijden revers, de bies op de broek en het ontbreken van riemlussen. Staat er alleen black tie op de uitnodiging, dan wordt een smoking verwacht. Bij black tie optional is een donker pak met effen das wel acceptabel.
White tie is formeler. Daarbij draag je een rokkostuum: een kort jasje met lange panden aan de achterkant, een wit piqué gilet, een vleugelkraag en een witte strik. Black tie is een stap minder formeel en draait om de smoking met zwarte strik. White tie zie je vrijwel alleen bij staatsbanketten en zeer formele bals.
Zwarte lakschoenen zijn het meest correct, bijvoorbeeld een gladde oxford of een opera pump. Gladde zwarte oxfords zonder gaatjes of stiksels kunnen ook, als ze hoogglans gepoetst zijn. Brogues, bruine schoenen, loafers met kwastjes en sneakers passen niet bij de black tie dresscode. Draag er dunne zwarte sokken bij.
Black tie optional betekent dat een smoking welkom is maar niet verplicht. Een donker pak in antraciet of donkerblauw met een wit overhemd en een effen, donkere das is dan ook netjes genoeg. Heb je een smoking in de kast of kun je er makkelijk een huren, dan zit je met de smoking altijd goed.
Black tie lijkt ingewikkeld, maar het is een vast recept: smoking met zijden revers, broek met bies en bretels, wit overhemd, zwarte strik en gepoetste zwarte schoenen. Houd je je daaraan, dan hoef je de hele avond niet meer na te denken over je kleding.
